Cost of Non-Quality als kompas
Frank startte niet vanuit normen of audits, maar vanuit een veel fundamentelere vraag: “Wat kost slechte kwaliteit ons eigenlijk?” Op grote infrastructuurprojecten kunnen faalkosten oplopen tot 8% of meer van het totale projectbudget. Dat vertaalt zich niet in abstracte cijfers, maar in herwerk, vertragingen, discussies over aansprakelijkheid en verlies aan capaciteit.
Vanuit dat perspectief verschuift kwaliteit van een compliance-oefening naar een strategische en economische keuze. De focus ligt niet langer op “voldoen we aan de norm?”, maar op “waar lekken we geld en energie weg?”
Die verschuiving maakt kwaliteit concreet en stuurbaar. Niet als controle achteraf, maar als een manier om gericht bij te sturen en betere beslissingen te nemen tijdens het project.
EFQM in plaats van ISO en waarom dat verschil er écht toe doet
Vanuit de focus op strategie en de “Cost of Non-Quality” is de keuze om het EFQM-model als leidraad te nemen geen toeval. In een projectomgeving waar ontwerp, uitvoering en voorbereiding op exploitatie tegelijk lopen, volstaat een klassiek kwaliteitssysteem niet. Wat nodig is, is een kader dat strategie, operatie en resultaten met elkaar verbindt.
Het EFQM-model biedt die ruimte. Het laat toe om bij te sturen, te leren en te evolueren zonder telkens een nieuw systeem op te bouwen. Kwaliteit wordt zo geen vastgelegd geheel, maar een aanpak die meegroeit met het project. Daardoor verschuift de rol van kwaliteit. Niet langer beperkt tot technische uitvoering of compliance, maar breder ingezet op samenwerking, stakeholdermanagement, duurzaamheid en impact. Dat maakt EFQM niet alleen een model, maar een manier om organisaties wendbaar en richtinggevend te maken in complexe omgevingen.
Samenwerking organiseren via contracten
Eén van de meest bepalende keuzes in de aanpak van Lantis is het gebruik van het NEC4-contractmodel. Een samenwerkingsmodel dat ook bij de Nederlandse Rijkswaterstaat wordt toegepast. In plaats van klassieke vaste prijsafspraken en een claimgestuurde relatie, wordt gewerkt met een gedeeld risico- en beloningssysteem. Opdrachtgever en aannemer dragen samen de gevolgen wanneer kosten afwijken van het doel, zowel positief als negatief.
Die keuze verandert het gedrag. Problemen worden sneller gedeeld, risico’s worden expliciet besproken en samenwerking krijgt voorrang op contractuele discussies.
Lantis bouwt niet zelf, het regisseert. En net die regie werkt omdat alle partijen er belang bij hebben om transparant te zijn en samen oplossingen te zoeken in plaats van posities te verdedigen.
Dat maakt het contract geen juridisch kader, maar een actief instrument om samenwerking en kwaliteit te sturen.
Informatie is ook een werfprobleem
Het tweede deel van de presentatie werd gebracht door Yanissa De Jonghe, verantwoordelijk voor Digital & Data bij Lantis. Haar vertrekpunt was even eenvoudig als scherp: een aanzienlijk deel van de kwaliteitsproblemen op een project als dit heeft niets te maken met wat er fysiek misgaat op de werf. Het zit in informatie — in data die verloren gaat, in inconsistenties en in mensen die werken op basis van verschillende versies van dezelfde realiteit.
In een project met duizenden betrokkenen en tientallen contractuele relaties is dat geen randverschijnsel, maar een structureel risico.
Net daarom zet Lantis sterk in op het organiseren van informatie. Niet als ondersteunend proces, maar als een essentieel onderdeel van kwaliteitsbeheer.
De aanpak vertrekt vanuit één principe: één gedeelde betrouwbare informatiebasis. Via een “single source of truth”, ondersteund door BIM en realtime werfmonitoring met 360°-beeldcaptatie, wordt informatie niet alleen beschikbaar gemaakt, maar ook bruikbaar voor alle betrokken partijen.
Geen technologie omwille van de technologie, maar een logische respons op een heel concrete vraag: hoe zorg je ervoor dat iedereen werkt met wat er is en niet met wat men denkt dat er is?
AI als antwoord op kennisverlies
Lantis experimenteert ook met interne AI-assistenten om kennis beter te borgen. Op een project van deze omvang en looptijd is kennisverlies onvermijdelijk. Mensen vertrekken, contracten stapelen zich op en documentatie veroudert. Toegang tot de juiste informatie op het juiste moment wordt daardoor een kritische succesfactor. Een AI-assistent die contracten kan analyseren of snel informatie kan terugvinden in een archief van duizenden documenten, is in deze context geen luxe.
Werkt het al volledig? Dat is nog in ontwikkeling. Maar net zoals de rest van het project wordt ook hier stap voor stap geleerd, getest en bijgestuurd.
"Nothing has ever been achieved by the person who says ' it can't be done'"
Niet elk Xelyo-lid bouwt tunnels onder de Schelde en regisseert grootschalige infrastructuurprojecten.
Maar de vragen waar Lantis voor staat, zijn wel herkenbaar voor iedereen die kwaliteit beheert in een omgeving die voortdurend verandert:
Hoe werk je samen en vertrouw je op het systeem van je leverancier zonder de controle te verliezen? Hoe maak je data bruikbaar voor mensen die geen data-expert zijn? En hoe bouw je een kwaliteitscultuur in een organisatie die zichzelf tegelijk aan het uitvinden is?
Lantis biedt geen pasklaren antwoorden. Wat het wel toont is een duidelijke manier van werken: vertrekken vanuit de juiste vragen, keuzes expliciet maken en stap voor stap bijsturen.
Dat maakt dit soort bezoeken waardevol. Niet omdat ze een model opleveren dat je zomaar kan kopiëren, maar omdat ze helpen scherper te denken, gerichter te handelen en kwaliteit concreet te maken in de eigen praktijk.
Dank aan Frank, Yanissa en Hannelore Matthysen (TM ROCO) voor de boeiende en gepassioneerde presentaties en de fascinerende rondleiding doorheen de werf! Ook dank aan alle leden die deelnamen aan deze Blik achter de Schermen!
Benieuwd naar opkomende bedrijfsbezoeken? Als lid schrijf je je gratis in via onze agenda.
Wens je meer info over het lidmaatschap of wil je deelnemen aan één van deze bedrijfsbezoeken? Dan kan je steeds contact opnemen met Thomas Sear.